Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ AI sinh, thuật ngữ “deepfake” đã trở thành một điểm nóng trong các cuộc thảo luận chính trị toàn cầu. Vào năm 2024, một quảng cáo tấn công deepfake đáng chú ý đã xuất hiện ở bang Minnesota của Mỹ, trong đó sử dụng công nghệ AI để làm giả âm thanh và hình ảnh của ứng viên, nhằm ảnh hưởng đến cảm nhận của cử tri. Điều này làm cho nhiều người dân đặt câu hỏi: Tôi có cần phải lo lắng về AI deepfake không? Trong tình huống nào, đây trở thành một vấn đề quyết định mà toàn dân phải đối mặt?
Bài viết này sẽ phân tích năm tình huống và điểm quyết định phổ biến liên quan đến “quảng cáo bầu cử AI deepfake”, kết hợp các trường hợp thực tế từ Minnesota, nhằm giúp bạn xác định những ai và tình huống nào cần chú ý nhiều hơn đến vấn đề này, những trường hợp nào tạm thời không cần lo lắng, cũng như cách thức hành động để giảm thiểu rủi ro.
Q1: Là một cử tri bình thường, khi nào tôi cần lo lắng về quảng cáo bầu cử AI deepfake?
Đối với hầu hết cử tri, thông tin tiếp nhận chủ yếu là những đoạn clip tin tức, video ý kiến chính trị của ứng viên hoặc thông tin tuyên truyền bầu cử. Tuy nhiên, với sự phổ biến của công nghệ deepfake, bạn có thể thấy những video hoặc âm thanh giả mạo trên TikTok, Facebook, YouTube hay các nền tảng nhắn tin tức thì — nội dung có vẻ thật nhưng thực tế lại là giả mạo do AI tạo ra.
Nếu bạn là người quen lấy thông tin chính trị từ mạng xã hội, hoặc có bạn bè thường chia sẻ thông tin bầu cử, bạn cần đặc biệt nâng cao cảnh giác: bởi vì video deepfake dễ dàng lan truyền trên những nền tảng này, trở thành công cụ làm méo mó sự thật và gây nhầm lẫn nhận thức của cử tri.
Q2: Là nhân viên đảng phái/ứng viên, khi nào “không thể không chú ý” đến AI deepfake?
Nếu bạn là một ứng viên tham gia bầu cử, một thành viên trong đội ngũ chiến dịch, hoặc một nhân viên PR của đảng, AI deepfake không chỉ là một xu hướng công nghệ mà còn là một mối đe dọa trực tiếp đến hình ảnh và cục diện bầu cử. Ví dụ, khi đối thủ phát động quảng cáo bôi nhọ có dấu hiệu được tạo ra bởi AI, hoặc khi tài khoản ẩn danh bắt đầu tung ra âm thanh/hình ảnh không có thật, nếu không có sự ứng phó kịp thời, có thể gây tổn hại đến danh tiếng.
Lúc này, bạn có thể rất do dự: “Chúng ta có nên ngay lập tức phát thông cáo để làm rõ không? Có nên tìm sự hỗ trợ pháp lý không? Bằng chứng gì là đủ để báo cáo?” Trên thực tế, nhiều đội ngũ đã bắt đầu tuyển thêm cố vấn an ninh thông tin để chủ động giám sát và đánh giá tính xác thực.
Q3: Các nhà báo và người làm truyền thông nên chú ý như thế nào trong việc xác minh và cảnh báo?
Nhiệm vụ lớn nhất của những người làm thông tin và các cơ quan truyền thông là: khi phát hiện có tài liệu deepfake nghi ngờ đang lan truyền rộng rãi, video cắt ghép không xác định nguồn gốc đang phổ biến, hoặc nhận được tin tức tố giác, cần chủ động thực hiện xác minh kỹ thuật và đối chiếu nguồn gốc. Nếu chỉ chấp nhận thông tin từ các video bề ngoài, có thể khiến thông tin giả mạo ngày càng lan rộng.
Chẳng hạn như sự kiện ở Minnesota, nhiều nhà báo tại địa phương đã ngay lập tức tham khảo chuyên gia để hỏi “đây có phải là sản phẩm do AI tạo ra không”, một số cơ quan truyền thông thậm chí hướng dẫn khán giả cách nhận diện audio deepfake và các điểm bất thường của video, điều này là rất quan trọng để nâng cao năng lực truyền thông trong xã hội.
Q4: Có những ai hoặc tình huống nào “tạm thời không cần lo lắng” về AI deepfake?
Nếu bạn không sử dụng video như một nguồn thông tin chính để đánh giá chính trị, mà chủ yếu dựa vào thông báo chính thức, các bài phỏng vấn dài của phương tiện truyền thông, hoặc quan sát ứng viên trong các sự kiện thực tế, thì tác động của deepfake sẽ tương đối hạn chế. Thêm vào đó, trong các cuộc thảo luận nội bộ doanh nghiệp, các cuộc họp kín, hay các thảo luận thông thường ngoài thời gian bầu cử, tỉ lệ tiếp xúc với deepfake hiện tại vẫn chưa cao.
Tuy nhiên, trong thời gian bầu cử quan trọng, những lĩnh vực có liên quan cao đến các vấn đề chính trị (như vận động chính sách, phân tích tình hình bầu cử hoặc giảng dạy khoa học chính trị) thì cần phải được ghi chú là tình huống cần cảnh giác cao.
Q5: Khi đối mặt với quảng cáo sâu trách nhiệm AI, công chúng nên thực hiện những hành động gì?
Khi gặp phải quảng cáo bầu cử nghi ngờ được tạo ra bởi AI (các đoạn tin đồn, âm thanh không kiểm soát, v.v.), công chúng nên:
- Đầu tiên ngừng việc chia sẻ, chuyển tiếp, và hỏi ý kiến từ các nguồn thông tin tin cậy xung quanh xem có phát hiện cùng nội dung không
- Khéo léo sử dụng các nền tảng xác thực thông tin của chính phủ hoặc bên thứ ba, ví dụ như MyGoPen, Cofacts tại Đài Loan để so sánh
- Quan sát các chi tiết trong video có bị lệch khẩu hình với âm thanh, có âm thanh kim loại, có bất thường trong chuyển cảnh hình ảnh hay không
- Nếu cần, báo cáo lên các nền tảng hoặc yêu cầu sự trợ giúp từ truyền thông để xác minh
Nếu bạn đang công tác trong lĩnh vực chính trị, truyền thông, hoặc ở những tuyến đầu của các cuộc bầu cử quan trọng, nên đưa phòng thủ chống lại AI deepfake vào chương trình giáo dục và đào tạo, thường xuyên giáo dục đội ngũ và đánh giá các dấu vết điện tử cá nhân của bản thân.
Tóm kết: Trong trường hợp nào thì “thực sự cần” chú ý đến quảng cáo chính trị AI deepfake?
Chỉ cần bạn quan tâm đến bầu cử, thường xuyên xem video thông tin, tham gia thảo luận công cộng, thậm chí chỉ nhận được chia sẻ liên quan trong nhóm gia đình, bạn đã cần “bắt đầu chú ý” tới mối đe dọa từ AI deepfake. Hiện tại, pháp luật vẫn đang được điều chỉnh, nhưng hàng rào phòng thủ đáng tin cậy nhất vẫn là nâng cao khả năng kiểm định, mở rộng mạng lưới xác minh, không chỉ dựa vào những đoạn hình ảnh bề mặt để đưa ra quyết định.
Khi công nghệ và xã hội thay đổi, mỗi mùa bầu cử đến, các nước có thể xuất hiện những hiện tượng thông tin sai lệch được tạo ra bởi AI nhằm đánh lừa công chúng — dù bạn là cử tri, người làm chính trị, nhà báo hay người dân thông thường, việc tăng cường cảnh giác và khả năng nhận diện từ sớm sẽ giúp đưa ra quyết định rõ ràng hơn. Nếu muốn hiểu thêm về công nghệ mới nổi và các vấn đề về an ninh thông tin, bạn có thể tham khảo thêm các nguồn tài nguyên liên quan:
Tìm hiểu thêm về sự phát triển công nghệ và an ninh thông tin mới nhất
Muốn cập nhật nhanh các xu hướng mới nhất, chủ đề nóng trong thị trường crypto và tài chính quốc tế? Hãy tham khảo các bài viết được chọn lọc dưới đây: Tôi có cần lo lắng về vấn đề “ảo giác” trong nội dung do AI tạo ra không?
Nếu bạn quan tâm đến công nghệ Web3 và muốn tìm kiếm những cơ hội đầu tư đa dạng, an toàn hơn, hãy tìm hiểu thêm tại OKX — một trong ba sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới: Hello Robot 官方網站